Wanneer iemand herstelt van een burn-out, denkt men vaak dat rust en geleidelijke werkhervatting voldoende zijn. Maar soms onthult het herstelproces een dieper liggende laag: onverwerkte ervaringen uit het verleden die zich als posttraumatische stressklachten manifesteren. Dit artikel beschrijft, geanonimiseerd, het traject van een cliënte die dit meemaakt en hoe ademwerk daarin een uitkomst biedt.
Het herstel dat meer blootlegt
De cliënte is bezig met een voorzichtige terugkeer naar werk. Ze begint met korte diensten van enkele uren, maar merkt al snel dat ze haar grenzen moeilijk kan bewaken. Op de werkvloer schiet ze automatisch in de hulpverlenende rol, helpt collega’s, pakt taken op die eigenlijk niet van haar zijn, en voelt achteraf de tol: lichamelijke spanning, trillingen, een drukkend gevoel in de oren, verkramping in de kaak.
Dit zijn herkenbare signalen voor wie bekend is met het zenuwstelsel in een staat van overprikkeling. Het lichaam geeft aan dat de belasting te hoog is, maar de gewoonte om door te gaan is sterker dan het vermogen om te stoppen. Wat het herstel extra complex maakt, is dat de burn-out een dieper proces op gang heeft gebracht. Herinneringen aan het verleden dringen zich op. Gedachten die ze vroeger kon afsluiten, malen nu ’s nachts door haar hoofd. Ze wordt wakker en kan anderhalf uur lang niet meer in slaap komen vanwege de stroom aan beelden en herinneringen.
Dit is een veelvoorkomend patroon: bij burn-out raakt het afweermechanisme uitgeput. De energie die iemand jarenlang gebruikte om moeilijke herinneringen op afstand te houden, is op. Wat restte was een beschermende laag, die nu wegvalt.
PTSS-klachten als onderdeel van het beeld
De klachten die de cliënte beschrijft passen bij een posttraumatisch stressbeeld: herbelevingen en flashbacks, slaapproblemen en nachtelijk malen, lichamelijke hyperarousal zoals trillingen, oorsuizen en kaakverkramping, vermijdingsgedrag en controledrang, en dissociatieve momenten waarbij ze het gevoel heeft er even niet bij te zijn.
Opvallend is hoe fysiek deze klachten zijn. Niet alleen psychisch, maar ook somatisch (lichamelijk) verankerd. Dat is typerend voor trauma dat lang onbesproken is gebleven. Het lichaam heeft de spanning opgeslagen op plekken waar taal niet bij kon komen.
Ademwerk als toegangspoort
In de sessie wordt gewerkt met de verbonden ademhaling, een vorm van bewust ademwerk waarbij in- en uitademing zonder pauze op elkaar aansluiten. Dit activeert het autonome zenuwstelsel en maakt lichamelijke en emotionele ontlading mogelijk.
De cliënte ligt op een mat en begint rustig. Ik nodig haar uit om te landen in haar lichaam, aandacht te geven aan de achterkant van haar benen, haar kuiten, haar rug. Niet wegvluchten naar gedachten, maar voelen wat er is. Al snel komen er trillingen, emoties die aan de oppervlakte liggen, tranen. Ik begeleid haar om niet te vechten tegen wat er opkomt, maar het toe te laten. Niet controleren, maar ontvangen.
De kracht van de klank
Een bijzonder onderdeel van de sessie is het maken van klanken. De cliënte wordt uitgenodigd om geluid te laten horen, vanuit haar buik, via haar keel naar buiten. Aanvankelijk voelt dit onwennig. Ze is gewend om stil te zijn, om niet op te vallen, om te dragen zonder te laten horen.
Maar wanneer ze het aandurft, en de klank begint te bewegen van hoog naar laag, van zacht naar luider en weer zachter, gebeurt er iets opmerkelijks. Ze ervaart hoe haar lichaam meebeweegt met de klank. De trilling die ze al die tijd voelde, vindt een uitweg. Ze beschrijft het achteraf als een bevrijding. Alles wat ze had vastgehouden, al die jaren van zwijgen en dragen, leek door die klanken naar buiten te komen.
Dit is geen toeval. De stem is direct verbonden met het zenuwstelsel. Wanneer iemand van jongs af aan heeft geleerd om stil te zijn, om gevoelens binnen te houden, raakt de stem letterlijk ontkoppeld van het gevoel. Klanken maken vormt dan een brug: via het geluid kan de emotie een uitweg vinden die woorden (nog) niet bieden.
Het lichaam als kompas
Na de sessie beschrijft de cliënte iets wat velen na intensief ademwerk ervaren: een gevoel van leegte, in de positieve zin. Minder druk. Meer rust. Alsof ze iets heeft losgelaten.
Ze voelt haar benen. Ze ervaart de stoel onder zich. Ze is even wankel, alsof ze dronken is. Dat is een teken dat ze werkelijk in haar lichaam is geweest, wat in haar dagelijkse leven, met al het nadenken en controleren, niet vanzelfsprekend is. Dit lichaamsbewustzijn, het simpelweg voelen waar je bent, is precies wat trauma langdurig verstoort. En het is wat ademwerk stap voor stap herstelt.
Voorzichtig verder
Het herstelproces is niet lineair. De cliënte worstelt nog met plannen, met grenzen stellen op het werk, met het communiceren van haar behoeften aan haar leidinggevende. Ze ervaart stress bij de gedachte aan twee werkdagen achter elkaar. Ze wil aanwezig zijn bij een afscheid van collega’s, maar weet niet hoe ze dat moet inpassen zonder zichzelf te overbelasten. Dat zijn reële uitdagingen. Maar de richting is helder: elke keer dat het lichaam een signaal geeft, is dat een uitnodiging om iets te veranderen. Niet door door te zetten, maar door bij te sturen.
Staan bij jezelf betekent leren luisteren naar wat het lichaam zegt, voordat het schreeuwt.
Met Com-Passie,
Chungmei
Ik begeleid hoogsensitieve personen naar hun Innerlijke Jaguar, Natuurlijk zelfvertrouwen en Intuïtie: www.orchidoflife.nl
Ik bevrijd getalenteerde HSPers van trauma.
Laten we samenwerken om een vitaal & inspirerend leven te creëren.
Wil je je beter en veerkrachtiger voelen en leven vanuit jouw innerlijke kracht, kennis en talenten? Boek de introductiesessie in mijn praktijk in Den Haag of via videobellen.
