Verandering begint op de mat. Deze woorden klinken simpel, maar de werkelijkheid erachter is complex. Voor velen die vastzitten in patronen van negatieve overtuigingen en zelfkritiek, voelt de gedachte aan verandering als een onmogelijkheid. Toch kan juist het betreden van onbekend terrein het begin zijn van een diepgaand transformatieproces.
Het lichaam als toegangspoort
Tijdens een ademsessie gebeurt er meer dan alleen bewust ademen. Het is een moment waarop het lichaam toestemming krijgt om te spreken. Waar de geest vaak druk is met gedachten, analyses en oordelen, biedt de verbonden ademhaling een beweging van hoofd naar lichaam. Van denken naar voelen.
De eerste fase van zo’n sessie richt zich op bewustwording van het contact tussen lichaam en ondergrond. Het hoofd, de schouders, de rug, de billen, de benen. Elk deel krijgt aandacht. Bij elke inademing en uitademing ontstaat er meer ruimte. De longen openen zich, de borstkas beweegt mee, de ribben zetten uit. Het is een oefening in loslaten: oude energie, negatieve gedachten, belemmerende overtuigingen mogen worden uitgeademd.
Weerstand en ongemak
Niet iedereen ervaart meteen ontspanning tijdens het ademen. Sterker nog, het is normaal dat er fysieke reacties optreden. Tintelingen door het hele lichaam, met name in de benen. Een gevoel van spanning in de nek. Een innerlijke stress die zich fysiek manifesteert. Dit zijn tekenen dat het zenuwstelsel reageert, dat er iets in beweging komt.
De geest kan ondertussen van alles willen doen. Wegvluchten van de mat. Zich focussen op andere dingen. Maar de uitdaging is juist om te blijven, om door te ademen, om alleen maar in te ademen en uit te ademen. Zonder verwachtingen. Zonder iets van jezelf te eisen. De mentale kracht wordt gebruikt om simpelweg te blijven ademen.
Klank en expressie
Een volgende stap in het proces is het maken van klanken. Dit gaat verder dan alleen ademen. Het vraagt om expressie, om jezelf letterlijk te laten horen. Voor mensen die gewend zijn terughoudend te zijn, kan dit buitengewoon ongemakkelijk voelen. De klank moet niet uit de keel komen, maar vanuit dieper: vanuit de navel, vanuit het kerngebied van het lichaam.
Het combineren van klank met fysieke spanning – vuisten maken, het hele lijf aanspannen – voelt voor velen raar en ongemakkelijk. Precies daarom is het zo waardevol. Het doorbreekt patronen. Het dwingt tot aanwezigheid in het lichaam. Het beest in jezelf mag even losgaan, ook al voelt dat tegen alle ingesleten gewoonten in.
Emoties onder de oppervlakte
Wat vaak naar boven komt tijdens zo’n proces zijn emoties die al lang begraven liggen. Gevoelens van onmacht, frustratie, een innerlijk huilen dat niet altijd zichtbaar is. Er kan een besef ontstaan dat er zoveel gebeurd is, zoveel te vertellen valt, dat het bijna overweldigend is. De geest schiet alle kanten op, wil alles uitleggen, maar de woorden schieten tekort.
Het belangrijkste is niet om alles te kunnen verwoorden. Het belangrijkste is om te voelen. Een gevoel van leegte kan ontstaan, maar ook momenten waarop de verstijving in de nek even wegtrekt. Tintelingen die op de achtergrond blijven spelen. Het zijn allemaal signalen dat het lichaam aan het verwerken is.
Het masker en de lage eigenwaarde
Veel mensen die worstelen met lage eigenwaarde hebben een masker gecreëerd. Niet bewust, maar uit noodzaak. Op het werk, in sociale situaties, tonen ze verantwoordelijkheid en competentie. Anderen zouden nooit geloven dat deze persoon zichzelf dom vindt, nutteloos, machteloos. Het masker is zo overtuigend dat het bijna onzichtbaar is geworden.
Het proces van verandering
Verandering vraagt om door ongemak heen te gaan. Wanneer iemand iets nieuws doet – zoals deelnemen aan een ademsessie – komt er onvermijdelijk veel ongemak bij kijken. De eerste keer is overweldigend. De tweede keer voelt anders, maar niet per se makkelijker. Het is een proces waarin stapje voor stapje vertrouwen moet worden opgebouwd.
Het gevaarlijke van een gebrek aan vertrouwen is dat je jezelf saboteert. Wanneer er geen geloof is dat verandering mogelijk is, wordt elke poging ondermijnd. De geest vindt redenen waarom het niet zal werken. De vraag is dan: hoe lang ga je dit volhouden? Hoe lang blijf je gefrustreerd omdat er geen verandering optreedt, terwijl je zelf de verandering tegenhoudt?
Veel mensen hebben het gevoel dat er ergens een schakelaar moet omgaan. Een moment waarop plotseling alles duidelijk wordt, waarop de blokkade verdwijnt, waarop eindelijk naar buiten kan komen wat er binnen zit. Deze hoop blijft bestaan, ook na jaren van vastzitten in dezelfde patronen.
De werkelijkheid is dat verandering geen schakelaar is, maar een proces. Een proces waarin je jezelf toestaat om pijn te voelen die al lang meegedragen wordt. Oude pijn die de geest vertroebelt. Het is geen falen wanneer je niet meteen de gewenste doorbraak ervaart. Het is het proces zelf dat transformeert.
Stapje voor stapje
De uitdaging is om het leven stabiel te houden, om niet alles tegelijk te willen veranderen, maar om stap voor stap vooruit te gaan. Één keer per week iets voor jezelf doen, hoe klein ook. Tien pagina’s uit een boek lezen. Deelnemen aan een sessie, ook al voelt het verschrikkelijk moeilijk.
Soms helpt het om jezelf een beetje voor de gek te houden. Als direct voor jezelf iets doen te moeilijk voelt, doe het dan voor een ander. Maar kies wel iets buiten je normale werkveld. Iets dat nieuwsgierigheid opwekt. Een creatief iemand die geblokkeerd is, kan tuinieren. Het gaat erom dat de geest op iets anders focust, dat er nieuwe ruimte ontstaat.
Hoop en begrip
Wat veel mensen zoeken is begrip. Niet per se begrip van anderen, maar vooral begrip van zichzelf. Hoe werkt het bij mij? Waarom reageer ik zoals ik reageer? Het verlangen om jezelf te begrijpen is vaak sterker dan welk ander verlangen ook.
Tegelijkertijd is er jaloezie naar mensen die in het moment kunnen genieten, die tevreden kunnen zijn met iets simpels. Het gevoel dat alles zo ingewikkeld is, dat de gedachten nooit tot rust komen, maakt moe en verdrietig.
Maar juist in die moeheid, in die eerlijkheid over hoe moeilijk het is, ligt ook hoop. Want deelnemen aan een proces van verandering, hoe ongemakkelijk ook, is al een stap. Het is het bewijs dat er nog een deel aanwezig is dat gelooft in de mogelijkheid van transformatie. Dat deel, hoe klein ook, is de motor. En die motor verdient het om aan te blijven staan, om door te blijven ademen, om stapje voor stapje verder te gaan.
***
De reis van transformatie is geen rechte lijn. Het is een pad vol ongemak, twijfel en tegenslagen. Maar ook een pad waarop elk klein stapje telt, waarop elke ademhaling ruimte kan creëren, en waarop uiteindelijk de mogelijkheid bestaat om door het oude heen te breken naar iets nieuws.
